Özel Güvenlik Hukuku ve Kişi Hakları — Konu Anlatımı

Özel güvenlik hizmetleri, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette olmak üzere 5188 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir.

5188 sayılı Kanun, md. 1

Özel güvenlik, genel kolluğun yerini almaz; kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette bir hizmettir.

5188 sayılı Kanun, md. 1

Özel güvenlik izni ve özel güvenlik görevlisi kimlik kartı, özel güvenlik komisyonunun kararı doğrultusunda valilikçe verilir.

5188 sayılı Kanun, md. 3 ve 11

Özel güvenlik komisyonu, valinin görevlendireceği bir vali yardımcısının başkanlığında toplanır.

5188 sayılı Kanun, md. 4

Özel güvenlik görevlilerine verilen çalışma izni ve kimlik kartı beş yıl süreyle geçerlidir; süre dolmadan yenileme eğitimiyle uzatılır.

5188 sayılı Kanun, md. 11 ve 14

Silahsız görev yapacak özel güvenlik görevlilerinde en az 18 yaşını doldurmuş olma şartı aranır.

5188 sayılı Kanun, md. 10

Silahlı görev yapacak özel güvenlik görevlilerinde en az 21 yaşını doldurmuş olma şartı aranır.

5188 sayılı Kanun, md. 10

Silahsız görev için en az ortaokul (sekiz yıllık ilköğretim) mezunu olmak yeterlidir.

5188 sayılı Kanun, md. 10

Silahlı görev yapacaklarda en az lise veya dengi okul mezunu olma şartı aranır.

5188 sayılı Kanun, md. 10

İfade alma ve sorgulama adli kolluğun (genel kolluğun) görevidir; özel güvenlik görevlisi yakaladığı kişiyi genel kolluğa teslim eder, ifade alamaz.

5188 sayılı Kanun, md. 7

Özel güvenlik görevlisi yetkilerini sadece görevli olduğu süre içinde ve görev alanında kullanabilir; görev alanı dışında bu yetkiler kullanılamaz.

5188 sayılı Kanun, md. 7 ve 9

Genel kolluk olaya el koyduğunda özel güvenliğin yetkisi sona erer; görevli, el koyduğu olayı ve yakaladığı kişiyi genel kolluğa teslim eder.

5188 sayılı Kanun, md. 7

Toplantı, konser, spor müsabakası, sahne gösterileri ve benzeri etkinlikler ile cenaze ve düğün törenlerinde silahlı özel güvenlik görevlisi görevlendirilemez.

5188 sayılı Kanun, md. 8

Özel güvenlik görevlileri silahlarını görev alanı dışına çıkaramaz; silah görev alanına ve göreve özgüdür.

5188 sayılı Kanun, md. 8

Üst araması, kişinin cinsiyetinden olan görevli tarafından yapılır; kadınların araması kadın görevliye yaptırılır (kişi haklarına ve mahremiyete saygı esastır).

5188 sayılı Kanun, md. 7 ve Uygulama Yönetmeliği

Özel güvenlik şirketleri, faaliyette bulunabilmek için İçişleri Bakanlığından faaliyet izni alır.

5188 sayılı Kanun, md. 5

Özel güvenlik eğitimi verecek kurumlar, İçişleri Bakanlığının izniyle faaliyet gösterir.

5188 sayılı Kanun, md. 14

Özel güvenlik görevlilerinin üçüncü kişilere verebilecekleri zararlara karşı özel güvenlik mali sorumluluk sigortası, onları istihdam eden işveren tarafından yaptırılır.

5188 sayılı Kanun, md. 21

Özel güvenlik görevlileri greve katılamaz; ayrıca lokavt dolayısıyla işten uzaklaştırılamazlar.

5188 sayılı Kanun, md. 17

Kimlik kartının geçerlilik süresi 5 yıl olduğundan, görevliler her 5 yılda bir yenileme eğitimi alarak belgelerini yeniler.

5188 sayılı Kanun, md. 14

Görevli, kimlik kartını görev alanında ve görev süresince herkes tarafından görülebilecek şekilde yakasına takar.

5188 sayılı Kanun, md. 11 ve Uygulama Yönetmeliği

Özel güvenlik görevlisi olabilmenin ön şartlarından biri Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmaktır.

5188 sayılı Kanun, md. 10

Görevli, yakaladığı kişiyi ve emanete aldığı eşyayı gecikmeksizin genel kolluğa teslim eder.

5188 sayılı Kanun, md. 7

Zor kullanma; direnme ve saldırıyı etkisiz kılacak ölçüde ve orantılı olmalıdır. Yakalanan kişi cezalandırılamaz, genel kolluğa teslim edilir.

5188 sayılı Kanun, md. 7; TCK meşru savunma/orantılılık ilkeleri

Görevli, delillerin kaybolmaması/bozulmaması için gerekli tedbirleri alarak muhafaza eder ve genel kolluğa teslim eder.

5188 sayılı Kanun, md. 7